Rondleidingen in Brussel over architectuur, stadsontwikkeling, erfgoed en beeldende kunst

Proximus viert 30 jaar kunst met de jubileumtentoonstelling "Conversation Poem" in het iconische Hôtel des Douanes op Tour & Taxis.Dertig jaar geleden startte Proximus met een hedendaagse kunstcollectie vanuit één duidelijke visie: kunstenaars helpen ons de wereld anders te zien. Ze inspireren. Ze maken verandering zichtbaar. Ze dagen ons uit om met een open blik te kijken. Vandaag telt de collectie meer dan 400 werken van Belgische en internationale kunstenaars.Kunst die dialoog in beweging zetTer gelegenheid van 30 jaar Proximus Art Collection werd een selectie van 150 werken samengebracht in Conversation Poem. De tentoonstelling onderzoekt hoe kunst echte dialoog kan stimuleren. Tussen mensen. Tussen ideeën. Tussen kunst en publiek.De tentoonstelling laat zien hoe tegenpolen zoals wit en zwart, actief en ontvankelijk, cultuur en natuur, op elkaar inwerken en elkaar aanvullen. Niet om elkaar uit te wissen, wel om iets nieuws te creëren. Zo houden ze elkaar in beweging en in evenwicht. Zoals twee helften die samen één geheel vormen, dynamisch, vredevol en harmonieus.

Zin in No(o)rd is het resultaat van een ingrijpende renovatie van WTC I en WTC II, iconen van de Brusselse Noordwijk. In de jaren zestig werd hier, onder leiding van Paul Vanden Boeynants, het Manhattanplan ontwikkeld. Een modern kantoordistrict zag het licht met brede lanen die de auto's uitnodigde tot in het centrum van de stad. De hoge, onpersoonlijke torens stonden letterlijk boven het sociale netwerk en stedelijke weefsel en zouden met elkaar verbonden worden door loopbruggen. Het oorspronkelijke plan werd maar gedeeltelijk uitgevoerd en de nieuwe Noordwijk werd een plek die nooit echt tot leven kwam.Vandaag waait hier een nieuwe wind tussen de glazen torens: van gesloten donkere gebouwen naar meer openheid, gemengde functies en aandacht voor leefkwaliteit. Zin in No(o)rd verankert die transformatie in één krachtig architecturaal gebaar en werd hiervoor beloond door in 2025 uitgeroepen te worden tot World's Best Tall Building. Ook kreeg het project een plek op de longlist van de prestigieuze EUmies awards en op de shortlist van Brussels Architecture Prize.Het Belpairegebouw: duurzame reconversie als uitgangspuntCentraal in het project staat het Belpairegebouw waar een 20-tal administraties van de Vlaamse overheid onderdak vinden. De ingrijpende renovatie werd bedacht en uitgevoerd door de architecten van 51N4E in samenwerking met l’AUC en Jaspers-Eyers Architects. Er werd niet vertrokken niet van tabula rasa, maar van de bestaande structuur en materialen, die waar mogelijk werd behouden of een nieuw leven kreeg. Die keuze vormt de kern van de duurzame ambitie: minder sloop, minder materiaalverbruik en een sterke focus op flexibiliteit, energie-efficiëntie en aanpasbaarheid in de tijd. Tijdens het bezoek krijg je inzicht in hoe een verouderd kantoorgebouw werd omgevormd tot een hedendaagse werkomgeving.De rondleiding eindigt zowaar op een park hoog boven de stad, op het groene dak op de 29e verdieping, na ook nog een bezoek aan hotel The Standard die het gebouw deelt met de Vlaamse overheid.

De tentoonstelling Unlocked – The Art of Possibility neemt u mee achter de schermen van creativiteit. Naar het moment waarop mogelijkheden vorm krijgen. Waar verbeelding, verbinding, veerkracht, proces en innovatie meesterwerken tot leven brengen.De tentoonstelling vertrekt vanuit een overtuiging die Belfius al langere tijd uitdraagt: creativiteit is een essentiële motor voor verandering en vooruitgang. Kunstenaars tonen hoe openheid voor het onzekere nieuwe perspectieven opent, en hoe het creatieve proces zelf minstens zo betekenisvol is als het uiteindelijke resultaat.De tentoonstelling is opgebouwd rond werken uit de Belfius Art Collection, waarin oude, moderne en hedendaagse kunst samenkomen. U ontdekt er werken van Michel François, René Magritte, Panamarenko, Paul Delvaux, Félicien Rops, James Ensor, Koen Van Mechelen, Joris Van de Moortel, Pol Bury, Anne-Mie Van Kerkhoven en Jan Cox, maar ook de recentste aanwinsten van Belgisch talent zoals Marie Cloquet en Marie Rosen.In totaal worden maar liefst 73 werken gepresenteerd, waarvan een vijftigtal voor het eerst wordt getoond. Samen vormen ze een gelaagd parcours dat toont hoe creativiteit voortdurend in beweging blijft.Laat u verrassen door de rijkdom aan ideeën en vormen. Ontdek wat mogelijk wordt wanneer verbeelding de ruimte krijgt.

Aan de rand van het Zoniënwoud, waar de stad langzaam overgaat in stilte en natuur, ligt het Rood Klooster – een plek doordrenkt van geschiedenis en charme. Dit unieke oord vormt niet alleen een toegangspoort tot het woud, maar ook een harmonieus geheel van architectuur, bos en natuur, een betoverend landschap vlak bij de stad.Sinds de tweede helft van de 14de eeuw woonden hier de kanunniken van de orde van Sint-Augustinus. De kloostermuren omsloten ooit het hele domein – en vandaag zijn die nog deels zichtbaar, net als de oude gebouwen en bijgebouwen van het voormalige klooster. Vandaag is het Rood Klooster opnieuw een inspirerende en levendige plek waar erfgoed, natuur en cultuur elkaar ontmoeten. Een niet te missen oase aan de rand van de stad!Een van de meest markante gebouwen op de site is het priorhuis, de oudste vestiging van het klooster, gebouwd tussen de 14de en 15de eeuw. Na twintig jaar leegstand kreeg dit waardevolle erfgoed recent een tweede leven dankzij een grondige restauratie. De werken, gestart in 2019 op initiatief van het Brussels Gewest, werden uitgevoerd door de architectenbureaus Origin en LD2. Ze stonden voor aanzienlijke uitdagingen: structurele instabiliteit, erfgoedbeperkingen én ecologische vereisten, zoals de bescherming van vleermuizen op de zolderverdieping.

Het iconische radiogebouw aan het altijd bruisende Flageyplein werd tussen 1935 en 1938 opgetrokken als vooruitstrevende “geluidsfabriek” voor het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep. Architect Joseph Diongre gaf het complex zijn karakteristieke vorm van een statige pakketboot, een concept dat internationaal indruk maakte door zijn vernieuwende architectuur, uitzonderlijke functionaliteit en baanbrekende akoestiek.Een blik achter de schermenVandaag kennen we het gebouw als Flagey, een levendig cultuurhuis. Het herbergt niet alleen concertzalen, studio's en ontmoetingsruimtes, maar ook een actief radio- en TV-station van stadszender BRUZZ die het oorspronkelijke doel van het gebouw levend houdt. Dat Flagey er nog staat, is op zich bijzonder: vanwege de lamentabele staat werd aan het eind van de 20e eeuw voorgesteld om het af te breken. Dankzij een sterke publieke mobilisatie gevolgd door een restauratie, is het nu een herkenbaar, beschermd en geliefd stadsicoon dat we vandaag kunnen bewonderen.Tijdens de rondleiding ontdek je de verborgen wereld achter de afgeronde gevels: de oorspronkelijke opnamestudio’s, de technische ruimtes en de indrukwekkende machinekamer. Zo krijg je een unieke blik op een modernistisch meesterwerk dat niet alleen geschiedenis ademt, maar nog elke dag meespeelt in het culturele landschap van Brussel.

Weinigen vermoeden dat verscholen tussen een spoorlijn en rustige woonstraten in Ukkel, een van de meest intrigerende erfgoedplekken van Brussel bevindt. Aangelegd in de tweede helft van de 19e eeuw weerspiegelt de begraafplaats van Dieweg de manier waarop de burgerij toen omging met dood, herinnering en status. Sinds de sluiting in 1958 werd de site langzaam overgenomen door de natuur, wat haar een bijna romantische en melancholische sfeer geeft. De begraafplaats is daardoor tegelijk erfgoed, landschap en openluchtmuseum, waar verval en schoonheid hand in hand gaan.De begraafplaats van generaals en kunstenaarsDieweg wordt vaak de begraafplaats van de generaals genoemd, maar kan evengoed worden gezien als een literaire en artistieke begraafplaats. Talrijke hoge officieren uit de 19e eeuw vonden hier hun laatste rustplaats, wat het burgerlijk-militaire karakter van de begraafplaats verklaart. Tegelijk liggen hier prominente figuren uit het culturele leven begraven, onder wie Hergé, de geestelijke vader van Kuifje, maar ook schrijver Eugène Demolder en architect Paul Hankar, een pionier van de Brusselse art nouveau.Wat Dieweg architecturaal en landschappelijk zo bijzonder maakt, is de rijkdom aan grafmonumenten binnen een parkachtig geheel. Neoklassieke tombes, neogotische grafkapellen en art-nouveau-details wisselen elkaar af langs slingerende paden en op verschillende hoogtes, waardoor de begraafplaats leest als een kleine stad. De overvloedige begroeiing van bomen, klimop en mos verzacht de monumentale architectuur en versterkt de sfeer van verstilling en verval. Tijdens de wandeling wordt de begraafplaats, sinds 1997 beschermd erfgoed, zichtbaar als een zeldzame samensmelting van architectuur, landschap en stedelijke geschiedenis.

Weinig mensen weten dat de begraafplaats van Laken een van de oudste én meest kunstzinnige kerkhoven van België is, en dat onder het ogenschijnlijk rustige terrein een uitgestrekt netwerk van catacomben schuilgaat. Wandelen door deze plek is alsof je door de tijd beweegt: grafmonumenten onthullen vergeten symboliek die ons vertelt over de manier waarop vroegere generaties omgingen met leven, dood en herinnering. In de 19e eeuw was rouwen een sociale gebeurtenis, vol gedeelde rituelen en zorgvuldig ontworpen gedenkplaatsen — een wereld die sterk contrasteert met de individuele, ingetogen grafcultuur van vandaag.Je wandelt langs de graven van historische figuren zoals Joseph Poelaert, ontwerper van het Justitiepaleis, Marie Poppelin, pionier van de vrouwenrechten en Emile Bockstael, de laatste burgemeester van Laken. Kunstenaars zoals Fernand Khnopff, Alphonse Balat, architect van de Koninklijke Serres, en beroemdheden als operazangeres La Malibran kregen hier hun laatste rustplaats. Hun graven zijn niet alleen herinneringen, maar ook kunstwerken op zich — gedragen door de hand van beeldhouwers en architecten die de funeraire kunst in Brussel mee vormgaven. Elk graf vertelt een verhaal, van persoonlijke tragiek tot maatschappelijke status.Tijdens een rondleiding ontdek je niet alleen deze meesterwerken, maar ook de ondergrondse catacomben, een zeldzame en indrukwekkende structuur die elders in België nauwelijks voorkomt. Niet voor niets wordt dit kerkhof soms het “Père Lachaise van Brussel” genoemd: de rijkdom aan kunst, verhalen en emoties is overweldigend. Onze gids brengt de verborgen lagen, symboliek en architectuur tot leven — en zorgt ervoor dat je deze bijzondere plek met heel andere ogen verlaat.

Wie vandaag het terrein van Lioncity betreedt, komt terecht op een plek die verleden, heden en toekomst zichtbaar in zich draagt. De site, ooit eigendom van Delhaize, huisvestte er onder andere de bottelarij en stookte sterke dranken, en speelde zo een grote rol in de ontwikkeling van het bedrijf tot de supermarkt zoals we die vandaag kennen. Strategisch gelegen dicht bij de spoorlijn en het kanaal, maakte de site deel uit van het industriële netwerk dat Molenbeek sinds de 19e eeuw mee vormgaf. Magazijnen, logistieke gebouwen en robuuste constructies getuigen van een architectuur die volledig in dienst stond van efficiëntie, productie en distributie.Tijdelijkheid als strategieVandaag is de site van Lioncity tijdelijk in gebruik onder leiding van Entrakt, dat het industriële erfgoed opent voor culturele, sociale en economische initiatieven. In de voormalige hallen vonden onderdak projecten als Volta, Groot Eiland, een parkourhal, een tweedehandswinkel en een café. Tegelijk bevindt zich op de site het Delhaize Museum, dat bezoekers inzicht geeft in de geschiedenis van de supermarktketen en haar productieactiviteiten. De huidige invulling respecteert de robuuste industriële architectuur, waardoor het verleden zichtbaar blijft terwijl nieuwe functies het terrein opnieuw tot leven brengen.Tegelijk kijkt Lion City vooruit. Op langere termijn zullen hier woningen en kleinschalige industrie worden ontwikkeld; de vergunningsaanvragen voor deze transformatie zijn lopende. De huidige fase fungeert als een overgangsperiode waarin het terrein getest wordt als onderdeel van het stedelijke leven. Tijdens dit bezoek zien je hoe de architectuur van de voormalige Delhaize-site niet alleen het industriële verleden van Molenbeek weerspiegelt, maar ook een kader biedt voor toekomstige stedelijke ontwikkeling.

Weinig Brusselse wijken hebben de afgelopen decennia zo’n ingrijpende metamorfose ondergaan als de Leopoldswijk. Wat in de 19de eeuw werd aangelegd als een elegante woonwijk voor aristocraten en gegoede burgers, groeide na de Tweede Wereldoorlog uit tot het politieke hart van Europa. Vandaag bepaalt de aanwezigheid van de Europese instellingen in grote mate het uitzicht, karakter en ritme van deze buurt.Van de oorspronkelijke Leopoldswijk blijft, op het dambordvormige stratenplan na, nog maar weinig over. Sinds de ondertekening van het Verdrag van Rome in 1957 en de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap vestigden steeds meer Europese instellingen zich in Brussel. Zo ontstond geleidelijk de Europese wijk, met iconische gebouwen van de Europese Commissie en het Europees Parlement als blikvangers.Meer dan bureausTijdens deze rondleiding ontdekken we een wijk die voor velen verrassend onbekend is. We schetsen de historische ontwikkeling van de eerste oostelijke stadsuitbreiding van Brussel en plaatsen het hedendaagse stedelijke weefsel in context. Daarnaast bezoeken we het Leopoldspark en belichten we zijn rijke verleden, van het domein van Eggevoort tot het wetenschapspark met figuren als Einstein, Solvay en architect Balat. Deze wandeling kan desgewenst worden gecombineerd met het Jubelpark en de Squares-wijk.

Wist je dat de Louizawijk wordt beschouwd als de wieg van de art nouveau? Rond 1893, aan het einde van de 19e eeuw, begonnen een kleine groep visionaire architecten en kunstenaars elk aspect van de samenleving in vraag te stellen. Hun doel was het technische tijdperk te verzoenen met schoonheid en idealisering, zodat architectuur en toegepaste kunsten doordrongen tot in het kleinste facet van het dagelijks leven. In deze buurt zie je dat streven tot leven komen in de huizen, gevels en ornamenten die de art nouveau typeren.UNESCO werelderfgoedTijdens een wandeling langs de Louizalaan en de omliggende straten ontdek je de belangrijkste vertegenwoordigers van de stijl, waaronder Paul Hankar, Octave van Rysselberghe en Thomas Roosenboom en uiteraard Victor Horta. De, misschien wel bekendste, Belgische architect ontwierp in 1893 het pand dat de geschiedenis in ging als eerste art nouveau gebouw: Hôtel Tassel. Dit herenhuis behoort samen met Hôtel Solvay, dat ook op de route ligt, tot UNESCO werelderfgoed. Het zijn beide baanbrekende ontwerpen die de architectuur voorgoed veranderden.Tijdens deze rondleiding ontdek je de subtiele verschillen tussen de verschillende architecten en hun interpretatie van de art nouveau. Je bewondert façades en details die deze stijl zo uniek maken, en hoort de verhalen achter de ontwerpers en bewoners. Zo leer je niet alleen de schoonheid van de gebouwen kennen, maar ook de sociale en culturele context waarin de art nouveau tot bloei kwam.