Lees mee met Korei

Funerair erfgoed confronteert ons met de manier waarop een samenleving omgaat met herinnering, status, geloof en vergankelijkheid. Op begraafplaatsen wordt geschiedenis tastbaar: in steen gehouwen, in symboliek verbeeld en in landschappen geordend.In Brussel vormen onder meer het Kerkhof van Laken, de begraafplaats van Dieweg en de begraafplaats van Brussel in Evere uitzonderlijke voorbeelden van hoe dood, kunst en stedelijke ontwikkeling met elkaar verweven zijn.Een afspiegeling van macht, kunst en identiteitWie door het Kerkhof van Laken wandelt, betreedt een necropool die in de 19de eeuw uitgroeide tot een prestigeplaats voor de Brusselse elite. De nabijheid van de Koninklijke Crypte bij de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken maakte het kerkhof bijzonder aantrekkelijk voor wie zijn naam in de geschiedenis verankerd wilde zien. Hier liggen onder meer de architect Joseph Poelaert, bekend van het Brusselse Justitiepaleis, en de legendarische zangeres Maria Malibran begraven.Het kerkhof is vandaag een indrukwekkend openluchtmuseum, met monumentale grafkapellen in neogotische en neoclassicistische stijlen. Beeldhouwwerken, engelenfiguren, treurende vrouwen (pleurantes) en symbolen als gebroken zuilen en omgekeerde toortsen tonen hoe men in de 19de eeuw rouw esthetisch en maatschappelijk zichtbaar maakte. Een groot deel van de graven werd gedecoreerd door Guillaume Geefs, de Belgische beeldhouwer die in Brussel de grondlegger werd van de romantische beeldhouwkunst. Hij drukte in de 19e eeuw zijn stempel op de stad, onder andere met het monument op het Martelarenplein.

Art nouveau en art deco weerspiegelen elk een cruciaal moment in de Europese cultuurgeschiedenis en vormen samen een visueel verhaal over verandering, vooruitgang en identiteit. Art nouveau herken je aan vloeiende lijnen, plantaardige motieven en een sterk ambachtelijk karakter, waarbij architectuur, interieur en decoratie één geheel vormen. Art deco, populair vanaf de jaren 1920, kiest voor strakke geometrie, symmetrie en luxueuze materialen, en straalt moderniteit, vooruitgang en stedelijke elegantie uit.Brussel is een ideale plek om het verschil tussen art nouveau en art deco te weten te komen. Beide bewegingen drukten hun stempel op het straatbeeld, maar ze verschillen sterk in sfeer, vorm en ideologie. Wie goed kijkt, ziet niet alleen knap ontworpen gebouwen, maar ook twee verschillende momenten uit de Brusselse geschiedenis.

De van Buurens behoren misschien wel tot de markantste figuren uit het Brusselse culturele leven van het interbellum. Het levensverhaal van David en Alice is nauw verweven met kunst, architectuur en landschap, en vormt de basis van wat vandaag het Museum & Tuinen Van Buuren is.David Michel van Buuren (1886–1955), afkomstig uit Nederland, was een succesvolle bankier die zich in 1909 in Brussel vestigde. In 1922 trouwde hij met de Antwerpse Alice Piette (1890–1973). De twee hadden elkaar leren kennen op het werk, zij was directie secretaresse. Samen begonnen ze aan een levenslang project: kunst verzamelen, steunen en tentoonstellen. David van Buuren was behalve goede vriend, ook mecenas van schilder Gustave Van de Woestyne.

De site van Tour & Taxis vertelt een gelaagd verhaal over handel, industustrieel erfgoed en stedelijke vernieuwing. Wat ooit begon als open weideland voor paarden van postkoetsen, groeide uit tot een cruciale logistieke draaischijf voor Europa en evolueert vandaag tot een gemengd stadsdeel met wonen, werken, cultuur en groen. Vooral Gare Maritime, het voormalige goederenstation, fungeert als scharnier tussen verleden en toekomst: een monumentale structuur die vandaag is heruitgevonden als een duurzame, overdekte stad waar architectuur, hergebruik en publieke ruimte samenkomen.Vanuit Brussel ontwikkelde de familie Thurn und Taxis in de 16de en 17de eeuw een Europees postsysteem voor de Habsburgers. In die tijd graasden paarden voor de koetsen op de plaatselijke weiden, ten noorden nabij het stadscentrum, net aan de overkant van het in 1550 gegraven kanaal.

Het modernisme ontstond in het begin van de 20e eeuw tegen de achtergrond van industrialisering, sociale hervormingen en technologische innovatie. Sleutelfiguren als Le Corbusier, Walter Gropius en Ludwig Mies van der Rohe verwierpen historische stijlen en pleitten voor een functionele, rationele architectuur aangepast aan het moderne leven.Steden als Weimar, Dessau, Parijs en Berlijn werden belangrijke centra van deze beweging. Iconische gebouwen zoals het Bauhaus-gebouw in Dessau, de Villa Savoye bij Parijs en het Barcelona Paviljoen belichaamden de modernistische principes van open plattegronden, nieuwe materialen zoals staal en gewapend beton, en een uitgesproken afwezigheid van ornament.Ook in België vond het modernisme ingang, onder meer in het werk van Henry Van de Velde en later Victor Bourgeois, die bijdroegen aan de verspreiding van een internationale, vooruitstrevende architectuurtaal.

Jean-Baptiste Dewin was een Brusselse architect die een uitgesproken art-decostijl ontwikkelde, waarin decoratie, symboliek en lokale verankering centraal staan. Dewin (1872–1942) werkt met strakke volumes en geometrische structuren in met zorg gekozen materialen, die hij waar mogelijk verrijkt met figuratieve en naturalistische motieven. De keuze om lokale flora en fauna weer te geven, keren in zijn oeuvre systematisch terug. In de woningen en openbare gebouwen die de Brusselse architect ontwierp zien we onder andere kersen, eikels en uilen verwerkt in glas-in-lood, mozaïeken of sculpturen.Het gemeentehuis van Vorst (1924–1938) is mooi voorbeeld van deze aanpak. Het gebouw combineert de heldere ordening en monumentaliteit van de art deco met een rijke beeldtaal die verwijst naar de natuurlijke omgeving van Vorst. Op de gevels en in het interieur zijn gestileerde planten, bomen, vogels en dieren te zien, uitgewerkt in reliëfsteen en decoratieve panelen. Zelfs roodkapje kreeg een plek in het geheel! De decoraties verlenen het gebouw een symbolische laag, waarin het moderne gebouw wordt gelinkt aan de geschiedenis, van kort en lang geleden, van de gemeente.