Wie waren David en Alice van Buuren?

De van Buurens behoren misschien wel tot de markantste figuren uit het Brusselse culturele leven van het interbellum. Het levensverhaal van David en Alice is nauw verweven met kunst, architectuur en landschap, en vormt de basis van wat vandaag het Museum & Tuinen Van Buuren is.

David Michel van Buuren (1886–1955), afkomstig uit Nederland, was een succesvolle bankier die zich in 1909 in Brussel vestigde. In 1922 trouwde hij met de Antwerpse Alice Piette (1890–1973). De twee hadden elkaar leren kennen op het werk, zij was directie secretaresse. Samen begonnen ze aan een levenslang project: kunst verzamelen, steunen en tentoonstellen. David van Buuren was behalve goede vriend, ook mecenas van schilder Gustave Van de Woestyne.

Totaalkunstwerk

Hun huis, aan de Léo Erreralaan in Ukkel, is één van de mooiste voorbeelden in Brussel van wat een Gesamtkunstwerk wordt genoemd — een plek waarin architectuur, interieur en kunstcollectie samen één ervaring vormen. Tussen 1924 en 1928 werd de villa gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School die sterk tot uiting komt door het gebruik van rode baksteen, de toepassing van verschillende metselverbanden, het spitse dak en de ramen die vlak in de gevel verwerkt zijn. Het interieur daarentegen is een uitzonderlijk ensemble van art deco-ontwerpen die werden ontworpen door vooraanstaande Belgische, Franse en Nederlandse interieurarchitecten, kunstenaars en ambachtslieden.

David en Alice namen actief deel aan het ontwerp van hun woning: alle details zijn zorgvuldig gekozen om zowel harmonie als esthetische vernieuwing uit te stralen. Zo participeerde David zelf in de ontwikkeling van motieven die in het huis onder andere terugkomen in de radiatorkast en de leuning van de monumentale trap. Het koppel reisde in 1925 naar Parijs om de Exposition des Arts Décoratifs et Industriels Modernes te bezoeken. Daar maakten ze kennis met het werk van onder anderen Sonia Delaunay, Maurice Dufrène, Maurice Gaspard en Jan Eisenloeffel. David en Alice reisden terug naar Brussel met nieuwe meubels - van kussenslopen tot een 700 kilo wegende kroonluchter - en veel inspiratie voor de inrichting van hun droomhuis.

Ontmoetingsplek voor kunstenaars

De van Buurens verkeerden in een brede, internationale sociale kring. Hun huis was geen gesloten privéruimte, maar een levendige ontmoetingsplek waar kunstenaars, denkers en culturele iconen samenkwamen. Gasten zoals koningin Elisabeth, componist Eugène Ysaÿe, de Franse schilder Raoul Dufy, de dichter Jacques Prévert, de ontwerper René Lalique en zelfs modeontwerper Christian Dior bezochten de villa, net als de Belgische surrealist René Magritte. Daarnaast vonden internationale politici zoals Golda Meir, Yitzhak Rabin en Moshe Dayan hun weg naar het huis in Ukkel — wat aantoont hoe ver de reikwijdte van hun sociale contacten reikte.

Mecenas & vriend

Een bijzondere rol in hun leven speelde schilder Gustave Van de Woestyne, met wie het echtpaar een hechte vriendschap onderhield. Van Buuren was een belangrijke steunfiguur voor de kunstenaar, zowel financieel als moreel, en verwierf meerdere van zijn werken. De spirituele, ingetogen beeldtaal van Van de Woestyne sluit nauw aan bij de contemplatieve sfeer van het huis en weerspiegelt de persoonlijke smaak en gevoeligheid van het echtpaar. Wat begon als een mecenaat groeide uit tot een hechte vriendschap. Zo hecht zelfs dat Van de Woestyne zijn zoon naar David vernoemd en dat zijn dochter Styne de eerste conservatrice van het museum wordt in 1975.

In de loop van zijn leven kocht David van Buuren een dertigtal doeken van Van de Woestyne. Hierdoor heeft Museum van Buuren op dit moment de grootste collectie van de schilder uit Sint-Martens Latem. Naast deze werken omvatte de verzameling ook werken van Constant Permeke, James Ensor, Kees van Dongen, Van Gogh en Bruegel, waarmee zij een dialoog creëerden tussen oude meesters en moderne kunst.

De tuin

De tuinen rond de woning werden met evenveel zorg ontworpen en ontwikkeld als het huis zelf. David en Alice van Buuren zagen het landschap als een verlengstuk van hun esthetische en intellectuele wereld. De voorkeur van Alice voor rozen resulteerde is maar liefst twee verschillende rozentuinen, beide aangelegd door landschapsarchitect Jules Buyssens. In de jaren 60 zal René Pechère een labyrinth voor haar ontwerpen. Dit idee kwam nadat ze erover had gedroomd: een visioen waarin Alice zichzelf in een wit gewaad in een doolhof zag ronddolen. Daarna zal de tuinarchitect ook het ontwerp leveren voor de tuin van het hart, een ode van Alice aan haar, op dat moment al overleden, liefde van haar leven David.

Samen creëerden David en Alice van Buuren een uitzonderlijk ensemble waarin architectuur, beeldende kunst, muziek en tuinarchitectuur samenvloeien. Hun huis in Ukkel is niet alleen een getuige van de culturele ambities van het interbellum, maar ook van een levenshouding waarin kunst werd gezien als een essentieel onderdeel van het dagelijks bestaan. Wie dit graag zelf wil beleven, kan hier een rondleiding met de gidsen van Korei boeken.